Rumija was a steam yacht that served the Montenegrin navy during World War I, fought bravely before being sunk by the Austro-Hungarian Navy on March 2, 1915. Now resting in the depths in the Adriatic Sea for 110 years, Rumija is at risk of total destruction due to severe erosion caused by heavy maritime traffic. Underwater researchers Bengiz Özdereli and Dragan Gačević are assembling an international team to explore the wreck and are professionally documenting the shipwreck for the first time.

Turkish underwater researcher Bengiz Özdereli has been engaged in underwater research and cinematography for 35 years. During his explorations in Istanbul, Datça, and Montenegro, he came across the story of the Rumija, a ship that sank in the Adriatic Sea 110 years ago. The fact that Rumija -Montenegro’s largest vessel during World War I was transformed from a steam yacht into a warship, and the struggles it endured, had a profound impact on Özdereli. As he delved deeper into the story, he discovered that the wreck of the Rumija was in danger of disappearing completely due to its location in a heavily trafficked maritime corridor. In response, he took the initiative to form an international team of researchers and divers to document the Rumija wreck, a cultural heritage site that had never before been professionally filmed. His mission is not only to preserve history but also to bring together former warring nations, deliver a message of peace for the future, and create an environmentally conscious “green film”. He continues his research in Türkiye, Montenegro, Hungary and Germany, in collaboration with Dragan Gačević, one of Montenegro's leading underwater researchers. Tanju Kalaycıoğlu, one of the world's leading ship engineers, and his team are working on 3D modelling, wooden ship replicas and the construction details of the Rumija. The project is also supported by a team of expert consultants, including German underwater archaeologist Dr Florian Huber, underwater biologist Nesem Demiray, and prominent historians Dr Rastoder Šerbo and Mr Novak Adžić. With the formation of underwater diving teams from Türkiye, Montenegro, Germany, and Hungary, a feature-length documentary film is being produced - one that highlights European history and shared cultural heritage. Thanks to the teams’ dedication and expertise, the project stands as a powerful testament to the role of underwater exploration and historical research in uncovering lost stories and preserving humanity’s collective memory.

Rumija je bila parna jahta koja je služila mornarici Crne Gore tokom Prvog svjetskog rata, hrabro se borila, da bi je 2. marta 1915. godine potopila austrougarska mornarica. Više od jednog vijeka počiva na dnu Jadranskog mora, ali je danas suočena s prijetnjom potpunog nestanka usljed snažne erozije izazvane intenzivnim pomorskim saobraćajem. Podvodni istraživači Bengiz Özdereli i Dragan Gačević okupljaju međunarodni tim s ciljem da istraže olupinu i po prvi put stručno dokumentuju ovaj istorijski brod.

Turski podvodni istraživač Bengiz Özdereli već 35 godina istražuje i snima podvodni svijet. Tokom svojih ekspedicija u Istanbulu, Datçi i Crnoj Gori, otkrio je priču o Rumiji - brodu koji je potonuo u Jadranskom moru prije više od jednog vijeka. Saznanje da je Rumija, nekadašnja parna jahta, služila u ratne svrhe tokom Prvog svjetskog rata ostavilo je snažan utisak na Özderelija. Kako je dublje istraživao ovu priču, Bengiz Özdereli je otkrio da je olupina Rumija ugrožena i da joj prijeti potpuni nestanak zbog svog položaja u zoni intenzivnog pomorskog saobraćaja. Kao odgovor na ovu prijetnju, pokrenuo je inicijativu za formiranje međunarodnog tima istraživača i ronilaca, čiji je cilj stručno dokumentovanje ove olupine, dragocjene kulturne baštine koja do sada nije bila profesionalno snimljena. Njegova misija prevazilazi samo očuvanje istorije; ona ima za cilj povezivanje nekada suprotstavljenih strana, slanje poruke mira i kreiranje ekološki osviješćenog „zelenog filma“. Svoje istraživanje nastavlja u Turskoj, Crnoj Gori, Mađarskoj i Njemačkoj, u bliskoj saradnji sa Draganom Gačevićem, jednim od vodećih podvodnih istraživača iz Crne Gore. Istovremeno, jedan od vodećih svjetskih brodskih inženjera, Tanju Kalaycıoğlu, zajedno sa svojim timom radi na 3D modeliranju, izradi drvenih maketa i rekonstrukciji tehničkih detalja Rumije. Projekat podržava i tim stručnih konsultanata, među kojima su njemački podvodni arheolog dr Florian Huber, mađarski istraživač olupina i pomorski istoričar dr Tamás Balogh, podvodna biologinja Nesem Demiray, kao i ugledni istoričari dr Šerbo Rastoder i mr Novak Adžić. Formiranjem ronilačkih timova iz Turske, Crne Gore, Njemačke i Mađarske, nastaje dugometražni dokumentarni film koji otkriva evropsku istoriju i zajedničku kulturnu baštinu. Zahvaljujući posvećenosti i stručnosti uključenih timova, ovaj projekat predstavlja snažan dokaz značaja podvodnog istraživanja i istorijskih studija u otkrivanju zaboravljenih priča i očuvanju zajedničke istorijske i kulturne baštine.